tekst Jacob Rijlaarsdam beeld Luuk Klein Hofmeijer
Op woensdag 10 juni neemt Fianne de With, sinds 2023 bewoner op Klooster Nieuw Sion, het stokje over van Peter Dullaert als leider van de getijdengemeenschap van het klooster. Een rol en stap waar ze bij ervaart: “Ik heb dit te doen”. En waarvan ze ook zegt: “Ik wil het vooral samen doen. Het gebed, de liturgie: dat mogen we samen dragen.”
ie Nieuw Sion als gast bezoekt, kent het kenmerkende klokgelui dat de start van één van de vier dagelijkse getijdengebeden aankondigt. Voor de kloostergemeenschap
vormen de gebeden de hartslag van het klooster, zo erkent Fianne volmondig. “Het is ergens een open deur: de gebeden zijn immers de kern van het bestaansrecht van een klooster. Maar het bidden zit wat mij betreft in de haarvaten van alles wat we doen. In onze leefregel staat ook: werken is bidden met je handen. In hoe we gasten ontvangen, dat mag bijvoorbeeld ook een vorm van gebed zijn. Alles doen in het bewustzijn van Gods aanwezigheid.”
‘Daar gaat kracht van uit, daar samen zitten. Heel verbonden zijn, zonder dat je iets zegt‘
Betekenis getijdengebed
Voor Fianne, opgeleid theoloog en pedagoog, en in het dagelijks leven werkzaam op de Theologische Universiteit in Apeldoorn, betekenen de getijdengebeden veel. “Ook omdat je naar een specifieke plek gaat, een ruimte waar het stil is. Waar je los mag laten waar je mee bezig bent. Dat lukt natuurlijk de ene keer beter dan de andere. Voor mij is het een soort dans tussen woorden en stilte. Ik houd van woorden, maar ben de stilte veel meer als een plek gaan ervaren om God te ontmoeten. In de stilte kan, net als in het zingen, levendigheid zitten: bijvoorbeeld wanneer je geraakt wordt of er iets nieuws in je geopend wordt.” Naast die persoonlijke ervaring, benoemt ze ook de waarde van het samen bidden. “Daar gaat kracht van uit, daar samen zitten. Heel verbonden zijn, zonder dat je iets zegt.”
Als nieuwe leider spreekt ze het verlangen uit dat het gebed en de getijdengemeenschap nog meer kleur mogen geven aan andere geledingen van het klooster. “De getijdengemeenschap is al geen groep op zich: de leden werken op allerlei plekken op het klooster. Maar ik denk dat we nog kunnen groeien in afstemming: over hoe we het kerkelijk jaar zichtbaar mogen maken op diverse plekken. Of dat we nog meer de lead mogen nemen in hoe we feestdagen, zoals Pasen en Kerst, vieren als gemeenschap. Neem Pinksteren: je kunt op zoveel mogelijke manieren de gave van de Geest vieren.”
Fianne volgt op 10 juni Peter Dullaert op, die jarenlang leiding gaf aan de getijdengemeenschap. Ze hoopt onder meer zijn ‘oog voor alle mensen in de gemeenschap te behouden’. “En ook zijn bewustzijn van de liturgie: dat er een bepaalde heiligheid in zit. In mijn eigen woorden: dat het God is die naar je toekomt. In alles wat er gebeurt in de liturgie.”
Ruimte voor verdieping en vorming
Het belangrijkste doel als leider heeft ze scherp voor ogen: dat het getijdengebed door blijft gaan. Tegelijkertijd ziet Fianne nog ruimte voor verdieping en vernieuwing. “Er is een hele sterke basis, maar we mogen onszelf ook blijven afvragen: klopt het wat we doen? We mogen ook nog meer gaan ontdekken wat onze eigen kleur is. Ik vind dat ook de uitdaging: om flexibel te blijven, te experimenteren. Dat vind ik ook echt onze manier: gewoon nieuwe dingen uitproberen. We putten uit tradities, maar zijn nog steeds aan het uitvinden wat hier past.”
Naast ora et labora (bidden en werken) speelt vorming een belangrijke rol in de getijdengemeenschap. Zo is er een maandelijkse vormingsavond, met onder meer een gezamenlijke maaltijd en een inhoudelijk programma. “Daarin hebben we de voorbije jaren veel stilgestaan bij oecumenische thema’s, zoals Maria of verschillende vormen om te vieren met brood en wijn. Wat mij betreft mogen we in die vorming nog wat dichter bij het gebed komen: bijvoorbeeld doordat we samen iets nieuws voor de liturgie ontwikkelen.” Aandacht voor de zang speelt ook een rol in de vorming. “Benedictus zegt: zingen moet je één van hart en één van stem doen. Zang moet dienstbaar zijn aan het gebed, het is als het ware een voertuig om het gebed te dragen. We hopen op zo’n manier te zingen dat het gebed blijft stromen.”
OVER DE GETIJDENGEMEENSCHAP
In de jaarlijkse toewijdingsviering, dit jaar op 10 juni in het avondgebed in de kloosterkerk, wordt de overdracht van het leiderschap van Peter Dullaert naar Fianne de With gemarkeerd. Ook treden nieuwe leden toe, waarmee de getijdengemeenschap uit ruim 40 leden komt te bestaan: bewoners van het klooster (leden van de woongemeenschap en Jong Nieuw Sion) en leden die buiten het klooster wonen.
Leden van de getijdengemeenschap gaan voor als liturg in de gebeden, maar dat is niet verplicht. De getijdengemeenschap kent een eigen leefregel, waarin onder meer staat vermeld dat je een dagdeel per week als vrijwilliger werkt op het klooster én deelneemt aan maandelijkse vormingsavonden.
‘We zijn een veelkleurige gemeenschap, met verschillende geloofstalen en tradities waar we uit komen’
De vormingsavonden dragen ook bij aan onderlinge verbinding, doordat de leden van de gemeenschap in vaste groepjes met elkaar optrekken. Fianne: “We zijn een veelkleurige gemeenschap, met verschillende geloofstalen en tradities waar we uit komen. Die veelkleurigheid heeft echt zijn charme, dat ga je meer waarderen als je elkaar beter leert kennen en nauwer met elkaar optrekt.”
Zit ze straks, als leider van de getijdengemeenschap, anders in het getijdengebed? “Ik hoop het niet, ik wil vooral mezelf blijven. Maar er zullen ongetwijfeld momenten zijn waar ik zal denken: hier moet ik iets mee. En ik voel me verantwoordelijk om er op meer momenten te zijn.” Naast die verantwoordelijk overheerst een gevoel van dankbaarheid over het gebed én haar nieuwe rol. “Ik word er steeds blijer van, en ik realiseer me nog meer hoe wonderlijk het is dat die dagelijkse gebeden er zijn. Dat heb ik niet bedacht, en ook niet dat ik in deze rol zou komen. Daardoor besef ik me: ik kan het niet alleen, ik heb wijsheid nodig en de Geest.”
Fianne de With (31) woont sinds 2023 op klooster Nieuw Sion en begeleidt diverse retraites. Ze is theoloog en pedagoog en werkt buiten het klooster aan de Theologische Universiteit in Apeldoorn als onderzoeker en onderwijsgevende.